• امروز چهارشنبه بیستم آذر 1398 

مقالات سازمان اوقاف

گروههای مقالات
مطالب ویژه

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان سمنان

سامانه میز خدمت الکترونیک

خدمات غيرحضوري

سامانه تدارکات الکترونیکی دولت

سامانه شکايات

سامانه سجنا

احراز هویت

اختیاری بودن رستگاری

اختیاری بودن رستگاری

خداوند هیچ فردی را برای رسیدن به رستگاری مجبور نمی کند. در واقع اراده خدا بر این تعلق نگرفته که بدون رضایت شخص، اراده اش را سلب کند و اختیارش را از میان بردارد و به سمت رستگاری سوق دهد. این مصداق آیه شریفه لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ([1]) است، نه آن چه مردم بیان می کنند که تا به آنان می گویید گناهانی مانند شراب خوری، زنا، ربا، قماربازی و غیره را مرتکب نشوید، در پاسخ می گویند: لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّين.

 یک شنبه 12 اسفند 1397   192  0      

لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ یعنی خداوند کسی را به اجبار متدیّن نمی کند و حقّ انتخاب، حرکت، عمل و متخلّق شدن به اخلاق را از کسی سلب نمی کند. زیرا اگر انسان مجبور به نماز خواندن یا نماز نخواندن بشود، هیچ امتیاز و برتری بین نماز خوان و تارک نماز نیست.

در فرض مذکور، اجبار شامل تمامی انسان ها می شود. در این صورت، شمر نیز روز قیامت می تواند به خدا بگوید من سر امام حسین7 را نبریدم، تو مرا مجبور کردی. من دست خودم را تکان ندادم، همچنین خنجر را خودم درنیاوردم. تو دست مرا حرکت دادی و انگشت هایم را به خنجر بستی، بعد خنجر را با دستم بر روی گلوی امام حسین(ع) گذاشتی و بریدی!



اگر انسان در دایره اجبار باشد، بهشت و جهنّم و نبوت انبیا اصلاً معنا و مفهومی ندارد. وقتی انسان مجبور باشد و پیغمبر9 به او بگوید این کار را ترک کن و یا انجام بده، در پاسخ می گوید: انجام این کار تحت اختیار من نیست.

بنابراین معنی صحیح لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ این است که اجباری از سوی خداوند برای دین داری نیست. برخی مردم با توجیه غلط از این آیه شریفه، امر به معروف و نهی از منکر دیگران هدایت نسبت به خود و جامعه را سلب می کنند. آیه لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ مربوط به این مسئله نیست؛ بلکه مربوط به قلمرو تکوینی خداست. پروردگار عالمیان در آیه الکرسی([2]) درباره افعال و اراده مقدسش سخن می گوید. بنابراین آیه شریفه ربطی به افعال و اقوال و عملکرد انسان ها ندارد.



خداوند در این آیه می فرماید که اهل اجبار در دین نیست؛ اما مسیر حق و باطل را مشخص کرده است. یک مسیر نورانی و روشن است که مسیر آخرت و انبیاء و اولیاء الهی به بهشت می باشد اما مسیر دیگر ظلمت و تاریکی است و مسیر دنیا، نمرودیان و فرعونیان می باشد که به جهنم منتهی می شود. در عین این که خداوند کسی را مجبور به دینداری نکرده، اما برای تشخیص هدایت و گمراهی، مسیر را روشن کرده است.

خداوند در آیه 255 سوره مبارکه بقره درباره اراده خود بر امور می فرماید:

«کار من اجبار کردن نیست، بلکه تبیین مسیر هدایت و گمراهی است. مردمی که رابطه شان با همه امور طاغوت قطع و فقط با من ارتباط دارند، اهل نجات هستند.»

هر فردی علاقه مند، عاشق و دوستدار فوز و فلاح است، باید در ابتدا مسیر را بشناسد. بعد از شناخت مسیر، نوبت به حرکت ایمانی، اخلاقی و عملی در این طریق است.



علت اجباری نبودن دین و رستگاری از عبارت نورانی قَدْ تَبَینَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَی([3]) نیز فهمیده می شود. اکراه و اجبار زمانی معنا دارد که فرد هدف مهمی در نظر داشته باشد و نتواند فلسفه آن را به پایین تر از خود بفهماند؛ از این رو ناگزیر متوسل به اکراه می شود و یا به پایین تر از خود دستور تقلید می دهد. اما امور مهمی که آثار سوء و آثار خیرشان معلوم و مشخص است، اکراهی وجود ندارد؛ چرا که خود انسان یکی از دو طرف خیر و شر را انتخاب کرده و عاقبت آن را هم می پذیرد. انتخاب دین و پیمودن مسیر رستگاری از قبیل چنین اموری است. پس طبق آیه مذکور، رشد و تعالی در پیروی از دین و گمراهی در ترک دین است، به همین جهت نیازی به اکراه و اجبار کسی در پذیرش دین نیست([4]).



--------------------------------------------------------

[1]. بقره(2): 256.

[2]. )اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ( بقره (2): 255؛ «خداوندِ یکتا که جز او هیچ معبودی نیست، زندۀ جاوید و قائم به ذات است، هیچ گاه خوابِ سبُک و سنگین او را فرانمی گیرد، آنچه در آسمان ها و زمین است در سیطرۀ مالکیت و فرمانروایی اوست، چه کسی است که جز به اجازه او در پیشگاهش شفاعت کند؟ خداوند آنچه پیش روی مردم می باشد [که مجموع حوادث و جریانات آینده است،] و آنچه پشت سر آنان است [که مجموع اتفاقات گذشته است] می داند، و آنان به چیزی از علم او جز آنچه دانستنش را [برای آنان] بخواهد احاطه پیدا نمی کنند، کرسی [علم و حکومت و قدرت] او آسمان ها و زمین را فراگرفته، و نگهداری آن ها بر او دشوار و خستگی آور نیست؛ او بلند مرتبه و بزرگ است.»

[3]. بقره (2): 256؛ «راه هدایت از ضلالت [به وسیلۀ وحی و پیامبر و امامِ معصوم] روشن و مشخص شده است.»

[4]. ترجمه تفسیر المیزان: 2/ 524.



برگرفته از کتاب راه و رسم رستگاری نوشته استاد حسین انصاریان
برچسب ها  

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر